Subtelna muzyka z radia czy odtwarzacza znacznie uprzyjemnia pobyt w lokalu gastronomicznym. Pozwala stworzyć miłą atmosferę, a goście czują się dobrze i chętnie powracają. Należy jednak wiedzieć, że za odtwarzanie muzyki w restauracji trzeba uiszczać opłaty do odpowiedniej organizacji.

Właściciel lokalu gastronomicznego ma obowiązek wnoszenia opłat za odtwarzanie muzyki w lokalu. Wcześniej powinien podpisać umowę z odpowiednią organizacją zbiorowego zarządu prawami autorskimi (OZZ). Najczęściej w tym przypadku mówi się o ZAiKS-ie. Jednak trzeba liczyć się z tym, że również inne organizacje (np. STOART) mogą żądać opłat za odtwarzanie muzyki. Ile kosztuje ZAiKS? Jaka jest kara za muzykę puszczaną bez opłat i czy można uniknąć opłat do OZZ?

Co to jest ZAiKS?

ZAiKS, czyli Związek Autorów i Kompozytorów Scenicznych, to jedna z większych organizacji zbiorowego zarządu prawami autorskimi w Polsce. Zrzesza wokół siebie autorów i kompozytorów scenicznych. Do jego założycieli należeli między innymi Jan Brzechwa i Julian Tuwim. Do głównych zadań związku należy między innymi ochrona praw autorskich, a także zbiorowe zarządzanie nimi i działanie na rzecz rozwoju twórczości.

Muzyka do kawiarni a opłaty do ZAiKS

Jak już wspomniano, chcąc odtwarzać muzykę w lokalu gastronomicznym, należy liczyć się z tym, że w większości sytuacji konieczne będzie uiszczenie stosownej opłaty do organizacji zarządzającej prawami autorskimi. Warto dokładnie zapoznać się z przepisami prawa oraz z zasadami wnoszenia opłat za muzykę w lokalu, gdyż za niepłacenie ZAiKS grożą poważne konsekwencje (może to być nawet kara pozbawienia wolności). Warto pamiętać, że ZAiKS to nie jedyna organizacja, która pobiera opłaty związane z ochroną praw autorskich różnorodnych artystów. Kary grożą również za nieopłacenie m.in.: STOART, ZPAV czy SAWP. Z każdą z tych organizacji powinna być podpisana osobna umowa licencyjna.

Muzyka do lokalu – ile kosztuje ZAiKS?

Opłata za muzykę w lokalu, jaka ma być uiszczona do ZAiKS, obliczana jest na podstawie charakteru lokalu, a także wielkości miasta, w którym się on znajduje. Pod uwagę brana jest także powierzchnia lokalu oraz liczba miejsc przeznaczonych dla gości. Szczegółowe informacje dotyczące miesięcznych stawek opłat można znaleźć np. na stronie internetowej ZAiKS.

Muzyka w lokalu bez opłat – czy to możliwe?

Szukając informacji na temat OZZ, często można spotkać się z pytaniami typu: „kiedy nie trzeba płacić ZAiKS?” oraz „czy istnieje muzyka wolna od ZAiKS?”. Kwestie płacenia za słuchanie muzyki w lokalach gastronomicznych czy innych miejscach publicznych od dawna budzą kontrowersje. Jednak okazuje się, że można legalnie słuchać muzyki bez konieczności wnoszenia opłat do ZAiKS czy innych OZZ. W jaki sposób jest to możliwe?

Muzyka bez opłat do ZAiKS jest dostępna między innymi na licencji Creative Commons 0, znajdującej się w domenie publicznej. Zawsze trzeba dokładnie sprawdzić, jakie oznaczenie ma utwór, a w szczególności, czy można go używać bez dodatkowych opłat i czy nie ma innych obostrzeń związanych z użytkiem komercyjnym. Jest to ważne z uwagi na fakt, że są różne licencje CC. 

Innym ciekawym rozwiązaniem jest skorzystanie z oferty firm oferujących sprzedaż licencji do utworów artystów, najczęściej alternatywnych, którzy nie są zrzeszeni w wymienionych organizacjach. Często opłaty za dostęp do takiego radia czy kanału jest tańszy niż opłata do ZAiKS. To rozwiązanie zazwyczaj jest bezpieczniejsze niż korzystanie z licencji CC. Ta druga opcja nie jest ściśle dostosowana do polskiego prawa autorskiego i cywilnego (w tej licencji autor zbywa całkowicie swoje prawa autorskie osobiste i majątkowe, a polskie ustawodawstwo nie przewiduje takiej sytuacji – można zbyć jedynie prawa autorskie majątkowe). W każdej chwili licencja na wykorzystywanie utworu może ulec zmianie, co również może powodować problemy dla osoby odtwarzającej go.